Wat is een crisis eigenlijk?
Niet altijd een grote ramp. Niet altijd iets wat het nieuws haalt.
In de tweede aflevering van Liefde, Lef en Leiderschap gaan Martijn en ik dieper in op crisis. Als begrip, als ervaring en als les. Ik neem je mee van mijn vroegste herinneringen aan het familiebedrijf tot de persoonlijke crisissen die mijn leven en mijn werk hebben gevormd.
Ik groeide op in een familiebedrijf. Een levende haven, noemden we het thuis. Dieren, mensen, gezamenlijk belang en economisch belang, alles hing met elkaar samen.
En dan was er ineens de vogelpest. Als kind keek ik met andere ogen dan een volwassene. Ik zag vooral het leed om me heen. Hele stallen die geruimd werden. En het meest onthutsende: mijn ouders, die altijd alles wisten, wisten het nu even ook niet.
Dat was mijn eerste les over crisis. Onzekerheid slaat ook de sterksten neer. En toch kom je weer overeind.
Een crisis is iets wat onverwacht op je pad komt, of wat met zoveel tumult aankomt dat het niet meer te stoppen is. Wat alle crisissen gemeen hebben, is het verlies van grip. De controle is even weg. Wat vanzelfsprekend was, staat op losse schroeven.
Dat kan groot zijn. Het kan ook klein zijn. Maar het voelt altijd hetzelfde: je plannen waren anders.
De zwaarste crisis in mijn leven was de zelfgekozen dood van mijn man.
Na zijn heengaan volgde iets wat ik niet had verwacht: de stilte. Mensen die altijd om me heen waren, wisten niet meer wat ze moesten zeggen. Ze draaiden een straatje om. Niet uit onwil, maar omdat het thema te groot voelde.
En zo wordt eenzaamheid iets heel bijzonders. Je weet dat iedereen er is. Maar iedereen huilt in stilte. En niemand klopt aan.
Je hoeft geen woorden te hebben om er te zijn.
Op het moment dat mijn nacht het donkerst was, heb ik niemand gebeld. Dat doe je niet. Dus de belofte van bel me maar als het niet goed gaat, is een loze kreet.
Wat wel helpt? Concreet zijn. Ik kom morgen om tien uur, dan drinken we een kop thee. Niet vragen of het uitkomt. Gewoon er zijn. Al is het maar een gebaar. Al is het maar naast iemand zitten in stilte.
Dat zijn de kleine dingen die ik zelf heb mogen ontvangen. En die doe ik sindsdien zelf voor anderen.
Tien of vijftien jaar geleden had je het mij niet moeten vragen. Wandelen? Nee dank je!
Maar ik werd uitgenodigd door een wandelgroepje, ging mee en ontdekte iets wat ik niet had verwacht. De cadans van het lopen, het contact met de aarde, de natuur om me heen. Het gaf me een basis. Het gaf me rust.
Alleen lopend kon ik huilen, denken, zingen, het donker toelaten. En bij iedere stap die ik zette, was ik opnieuw in verbinding met mezelf.
De wandelingen werden langer. Uiteindelijk liep ik de Kennedymars. Tachtig kilometer, binnen vijftien uur. Daarna de Camino. En het Pieterpad in de coronatijd.
En ik deed een opleiding tot gecertificeerd wandelcoach. Niet omdat ik iets moest bewijzen. Maar omdat ik had ervaren wat beweging in de natuur met mensen kan doen.
In organisaties en bedrijven spelen zich voortdurend crisissen af die niemand ziet.
Onbesproken dilemma’s. Persoonlijke worstelingen die doorwerken in het ondernemerschap. Financiële zorgen die je ’s nachts wakker houden. Verslavingen die aan de buitenkant onzichtbaar zijn maar van binnenuit langzaam alles uithollen.
Het plaatje aan de buitenkant moet kloppen. Op de netwerkbijeenkomst, bij de relatie, bij familie. En dus blijft er veel onbesproken. Onbespreekbaar zelfs.
Juist omdat ik open ben over de crisissen in mijn eigen leven, geef ik anderen een opening. Het begint vaak met één eerlijke vraag.
De wandeling door een crisis begint altijd op hetzelfde punt.
De eerste stap zetten. Hulp vragen. Erkennen dat er iets is.
Dat is geen zwakte. Dat is vaak het sterkste wat je kunt doen.
Van daaruit begint het werk. Terugkijken wat je hier heeft gebracht. Voelen wat je meeneemt en wat je achterlaat. En stap voor stap bouwen aan wat er hierna komt.
Net als op een lange wandeling. Je hoeft de finish niet te zien om te beginnen. Je hoeft alleen maar de volgende stap te zetten.
In deze aflevering hoor je hoe crisis en kans twee kanten zijn van dezelfde medaille. Over verlies, eenzaamheid, veerkracht en de eerste stap terug naar jezelf.
Luister naar de tweede aflevering via de speler hieronder, of via je favoriete podcast app.
Liefde, Lef en Leiderschap. Ondernemen in roerige tijden is beschikbaar op Spotify en alle andere podcastplatforms.
